Day-11
Great
Himalaya Trail 2016
Manepeme
To Halji(Humla)
Date:-22
July 2016
Chelungma Pass 4400m चेलुङ्गमा पास मा थकान पछि हिड्ने तर्खरमा
हामी
ब्युँझदा लामा दाईले चिया पकाई सक्नु भएको थियो। छेवैमा छङ्छङ् गर्दै झरेको खोलामा गई
दात माझ्यौ। चिया पिउदै किशोर सरले हिजो जगेडा गरेको आलुलाई पिस्नु भयो। पानी तताए
मैले। आलुको खोले खायौ। जाडो थियो ।ज्यान तातो बनायौ। सायद आज हाल्जीमा खाना खान पुगिन्छ होला किशोर सरले भन्नु
भयो। बोटलमा उमालेको तातो पानी भर्यौ। 0700Hrs
झोली टुम्बी कसी बाटो लाग्यौ। बिशाल पहाडको चेपचेपमा बाटो रहेछ। चिसो विहानीमा स्वाँ स्वाँ फ्वाँ फ्वाँ गर्दै है लम्फु भएर चेङलुङ्गमा(4400m) पास निस्क्यौ।हर्षले ताली बजायौ । हिजो
देखि देख्दै गरेका नाङ्गा पहाडको आकृति देखिन छाड्यौ। नया पर्वतमालाहरु लस्करै देखिन
थाले ।
पारि
पुछारमा हल्का हरियो उवाको बारी देखाउदै हाल्जी त्यही हो लामा दाईले भने। बिशाल भान्जा माथी डाँडाको टुप्पा जानु भई फोटो
खिच्न थाल्नु भयो। किशोर सर र लामा दाई शिखर सुल्फा तान्दै धुँवा उडाउनु थाल्नु
भयो। म तातो पानी पिउदै हल्का फोटोग्राफी गरे एक दुई झ्याँप। ३०मिनेट आराम गर्यौ।
मौसम घुम्मेको थियो। बाटो ओरालो भए पनि हिड्न सकेका थिएनौ। ओरालोमा भन्दा हामी
उकालोमा हिड्न सकेका थियौ। बिसाउदै झर्दै गर्दा लामा दाईले अजंगको पहाड देखाउदै त्यसै पहाडमा बिभिन्न
चित्रहरु कोरेका छन् । धेरै शताब्दी अगाडीको नामी लामाको नाम भने तर नाम मैले
भुले। हेर्न जाने हो कि। हामीले नजाने भन्यौ। यात्रा कष्ठकर भए पनि आनन्द दिईरहेको थियो नाङ्गा पहाडहरुको साम्राज्यले।
तिल
गाउ नजिक आईपुग्दा उकालो बाटो आयो। हिड्नै सकेनौ। तिल गाउ जाने र हाल्जी जाने दोबाटोमा खर्क र चौतारो रहेछ। लम्फु भएर केहि क्षण
नबोलि बस्यौ चुपचाप। झोला बिसाउदै बस्यौ। हाम्रो पेट खकुलो भईसकेको थियो। तातोपानी
भन्दा अरु केहि छिरेको छैन्। घडि हेरे 1330Hrs । पेट अघाउने कुनै खाना छैन्।
२वटाको दरले मेरो झोलाबाट ८ वटा चक्लेट निकाले। पानी र चक्लेटले खाए पछि फुर्ति दिन
थाल्यो ।
सायद
२ घण्टामा हाल्जी पुगिन्छ लामा दाईले भने। पारी पाखामा मुसलधारे पानी पर्न थाल्यो।
आज फेरि गोदने भयो पानीले हामीलाई भन्दै हेर्दैं आराम गर्दां गर्दै लिमीखोला पारी
पारि हुँदै हाल्जी तिरै गयो आकासे पानी लर्को लागेर । ओरालो कुईनेटामा कछुवाको
रफतारमा छिचोल्दै तिलखोलाको काठे पुल तर्यौ। लिमिखोलाको बगर पछ्याउदै पहिलो पटक
झोलुङ्गे पुल तर्यौ। लिमीखोलाको अविरल आवाज सुन्दै अगाडि बढ्ने क्रममा बिशाल चट्टान देख्यौ । पुरै रेशा रेशा भएको रातो
रंगको धर्साहरु देख्यौ। टक्क अडियौ हेर्यौ। सिमसिम पानी परेकाले फोटो खिचेनौ।
झोलाबाट क्यामर झिक्न मन लागेन थाकेर। लिमीखोलाको खोचमा र बगरमा हिड्दा थकान
लागेता पनि रमाईलो लागि रहेको थियो। चक्लेटले तागत दिईरहेको थियो।
हुम्लाको हाल्जी गाउ को भिडियो मा ।
1730Hrs हाल्जी गाउमा पुग्यौ। ऊवाँको खेतीले पुरै फाँट हरियो देख्दा रमाउयौ। हाल्जीको ऊवा बारीको सौन्दर्यले हामी बिहोस झण्डै भयौ। पालजोर लामा दाईको घर कता हो टिबेटिन भाषामा सोध्दै लामा दाईको सोध्नु हुँदै । उहाँको पछि पछि पच्छ्यौ। पुरानो टिवेटिएन सभ्यताले बनेको हाल्जी गाउको भित्र भित्र
बाटो भएको अलमलिने खाले गल्लि मा हिड्दा अचम्म लाग्दै थियो। पालजोर दाईले हामीलाई न्यानो स्वातग गर्नु
भयो। उहाँलाई हामीले सिमिकोटको रलिङ होटलमा चिनजान गरेका चिनारु हुनुहुन्थ्यौ। भोक
थकान र पसिनाले लथ्रक्कै भएका थियौ। लुगा फेर्यौ। सातु र भोटे चिया खाँयौ।
हाल्जी गाउमा पुरुष सबै चाईनाको ताक्लाकोट ब्यापार र काम गर्न गएका थिए। महिला र
केटाकेटीहरु मात्र देखिन्थे।
टिबेटिन
भाषा बाहेक अरु भाषा बोल्न नजान्ने रहेछ। हाल्जीमा प्रार्थमिक बिधालयमा पढाउने
शिक्षिका सरिता लामा । पालजोर दाईको घरमा बस्नु हुँदो रहेछ। उहाँले बताईन् स्कूलको
पढाईको बारेमा नेपाली भाषा को नाममा क
देखि ज्ञ सम्म लेख्न जान्छन् तर नेपाली बोल्न जान्दैन्। स्थानिय गाउको ३ जना पुरुष
सरहरु हुनुहुन्छ । नेपाली मा बोल्नुस न भन्दा बोल्दैन्। यस्तै छन् यहाँ। पालजोर
दाईको श्रीमती पनि नेपाली बोल्न जान्दिन् थिईन्। साँतु को साथमा हामीले ७ आठ कप
भोटे चिया टन्न पियौ। प्याँस भोक र थकान भागे पछि पालजोर दाई संग उहाँको छतमा गयौ।
वाँह क्या गजबको बस्ति एक जनाको छतबाट सबैको घरघरको छतमा पुग्ने।
९६ घरधुरी छन्। माथी देखाउदै ५बर्ष अगाडी हिमताल फुटेर २ घर बगायो। बाँधको लागि
अमेरिकाको संस्थाले पैसा दिएर पारि देखिएको बाँध देखाउदै भने। लिमिखोला पारी
बाग्लो जङ्गल छ त मैले भने । हामीले संरक्षण गरेको। घास दाउरा गर्ने नियम छैन्।
त्यसैले बाग्लो छ। चाईनाको ताक्लाकोटमा हाल्जी बाँसीलाई माया र बिश्वास गर्छन्।
तिल र जाङ्गा बासीलाई चलाख र बाठा भएकाले पत्याउदैन्। पालजोर दाईले बताउनु भयो।
हाल्जी गाउ एक दमै राम्रो रहेछ। हामी फेरि पनि समय भएमा आउने छौ भन्यौ। गफगर्दा गर्दै पानी पर्न
थाल्यो।
साँझको
खाना खायौ। भौतिक सुविधा र अशिक्षाले ब्याप्त भएता पनि प्रकृतिले गहना देकै रहेछ हामी गफगाफ गर्दै बिस्तारामा ढलकेको मात्र के थियौ। सुत्तै निदाई हालेछौ। किशोर
सर 2200Hrs ब्युँझदै दाई सास फेर्न गाह्रो भयो भन्नु भयो। म
उठे । लेक लाग्यो कि भने लेक लाग्ने संकेत सोधे । टाउको दुखेको वाक वाक लागेको
रिङ्गटा लागेको छ? छैन । सास फेर्न गाह्रो मात्र भईराख्या छ।
सायद अगि हामीले धेरै भोटे चिया पियौ। तेल र नुन बढी भएकाले यस्तो भएको होला ठिक हुन्छ
चिन्ता नगर्नुस मैले भने। उहाँ नसुती बसि राख्नु भएको थियो। म हौसाला दिदै
भुसुक्कै भएछु फेरि।
चेलुङ्गमा पास बाट लिमिखोला र पहाडको फुर्ति देख्दा मन रमाएको थियो हाम्रो ।
चेलुङ्मा पासमा थकान मार्दै गर्दा भान्जा बिशाल ज्यूले यसरी उतार्दा ।
चेलुङ्गमा पास वरिपरि नियाल्दा
चेलुङ्गमा पास
चेलुङ्ग पास उक्लिदै गर्दा हिँउले पखालेर सफा राखेका छन्
हाम्रो ५ तारे होटलबाट चेलुङ्गमा पास हुँदै हाल्जी जाने तरखरमा हामी
चेलुङ्गमा पास उक्लिने क्रममा प्रकृतिको पनि नाटक गर्ने कलाले हामी छक्क भएका थियौ।
चेलुङ्गमा पास उक्लदै किशोर सर । यहाँको उकालो बाटोले हामीलाई हैरान बनाउको थियो।
कर्णाली र लिमि खोलाको संगम वाह क्या बेतोडको छ। चेलुङ्मा पासबाट नियाल्दा।
खोचमा फाँटफुट्ट फूलको सौन्दर्यले पनि हामीलाई यात्राको दौरानमा तागत दिन्थ्यो।
लिमि देखि हिल्सा समानका लागि हिडेका हिमाली ट्रक
चेलुङ्माको पास बाट हाल्जी गाउको उवा खेती
चेलुङ्गमा पासमा
तिल गाउ पारीको भौगलिक आकृति
तिल गाउको पाटनमा किशोर सर अगाडि बढ्नु हुँदै।
शान्त स्वच्छ वतावरणमा लुकेर बसेको तिल गाउ देखि पारी देखिने गुम्बा
तिल गाउको उवा बारी
हाल्जी गाउ आउनै लाग्दा काठे पुल । हिमी खोला
सामुदायिक बन हाल्जी
हाल्जी को फाँट
हाल्जी गाउ
बस्ति शान्त छ। नेपाल सरकारको उपस्थित नभए पनि हुम्ली रमाएकै छन् ।
सायद शिव र पार्वती हनिमुन आए भने फर्किनु भुल्छन् होला । हैन
हिमताल फुटेर क्षति गरेको दृष्य।
हाल्जीका नानीहरुको साथमा किशोर सर
हाल्जीको बस्तीमा किशोर र बिशाल भान्जा
हाल्जीको छतबाट नियाल्दा
